Orkun Soylu

5 dk okuma

AI bellek krizi SAP HANA donanım yenilemelerinin kapısında mı bekliyor?

Bellek fiyatları rekor üzerine rekor kırıyor. In-memory çalışan SAP HANA sunucularının yenileme ve bulut maliyetlerine etkisi üzerine bir fikir jimnastiği.

Alacakaranlıkta bir şehrin üzerine meteor gibi düşen, alev almış RAM modüllerini gösteren çizim

Bellek fiyatları rekor üzerine rekor kırıyor, gelin bunun in-memory çalışan SAP HANA sunucularının işletim maliyetlerine etkisi üzerine fikir jimnastiği yapalım…

İlk önce bellek fiyatları neden artıyor, 2025’ten 2026’ya nasıl geldik, geçmişi kısaca özetleyelim: Yapay zeka donanımları HBM (High Bandwidth Memory), dikey olarak istiflenmiş DRAM kullanıyor. Şu anda HBM talebi o kadar yüksek ki, 3 ana üretici üretim kapasitesini HBM’e kaydırdı. SK Hynix geçen Ekim ayındaki finansal sonuç değerlendirme toplantısında üretim kapasitesinin 2026 için fiilen tükendiğini açıklamıştı. Bir diğer üretici Micron ise tüketici bellek pazarından tamamen çıkarak kurumsal ve AI müşterilerine odaklanmıştı. Gartner da 2026 için DRAM fiyatlarında %47 artış öngörmüştü.

Yapay Zeka donanımlarının kullandığı HBM ile sunucularda kullanılan DDR aynı şey değil ama aynı wafer’dan çıkıyorlar. Bir GB HBM, bir GB DDR5’in yaklaşık üç katı wafer kapasitesi tüketiyor üretim sürecinde. Dolayısıyla HBM, S/4HANA’nın kullandığı DDR5 RDIMM’in alternatifi değil ama üretim kapasitesindeki rakibi. Bu arada HANA HBM kullanmıyor ama HBM üretimi arttıkça HANA’nın ihtiyaç duyduğu DDR’ın arzı daralıyor. Odaklanmamız gereken yer de tam olarak burası.

2025 başı – 2026 1. çeyrek arasında DDR5 sözleşme fiyatları %100’ün üzerinde arttı; Counterpoint Research, veri merkezlerinde yaygın kullanılan DDR5 64GB RDIMM modüllerinin 2026 sonunda 2025 başının iki katına çıkacağını öngörüyor. TrendForce, 2026 3. çeyrekte geleneksel DRAM sözleşme fiyatlarında çeyreklik %13-18 artış öngörüyor; 2. çeyrekteki ~%60’lık artışa göre belirgin bir yavaşlama var ama Gartner’ın yıl başındaki %47’lik yıllık tahmininin tek bir çeyrekte aşıldığını da not düşelim. Ama bu yavaşlamanın sebebi arz değil, talep tükenmesi. Rapora göre soğuma, arzın iyileşmesinden değil, tüketici elektroniği üreticilerinin aylarca süren fiyat artışlarından sonra daha yüksek bellek maliyetlerini absorbe etme isteksizliğinden ve yetersizliğinden kaynaklanıyor. Yani “kriz hafifliyor” değil, “tüketici tarafı pes etti.” demek daha doğru.

Sunucu DRAM arz-talep dengesinde ise olumlu bir nokta var: TrendForce, sunucu DRAM’inin üçüncü çeyrekte de arz açığının devam edeceğini, ancak alımların bir kısmı uzun vadeli tedarik anlaşmaları kapsamında olduğu için fiyat artışlarının daha kontrollü olacağını belirtiyor. Yani bir nevi uzun vadeli anlaşmalar sunucu DRAM fiyatlarına tavan koymuş oluyor. Şunu da unutmamak gerek: bu kısmi pozitif etki, LTA’sı olmayan kurumsal alıcı için geçerli değil. LTA’sı olanların şimdilik keyfi yerinde: Microsoft’un SK Hynix ile DDR5 için üç yıllık, on milyarlarca dolarlık sözleşmesi taban fiyat garantisi ve %10-30 peşin ödeme içeriyor. Google’ın SK Hynix ile beş yıllık standart DRAM anlaşması var. Hyperscaler’ın kısa vadeli tamponu bu..

Samsung’un 2026 2. çeyrek finansal değerlendirme sunumunda bellek biriminden EVP Jaejune Kim arz kısıtlarının 2027’de 2026’dan daha şiddetli olacağını ve kıtlığın 2028’e kadar süreceğini söyledi. Yarı iletken üretim tesisi inşaatından wafer üretimine geçiş süresi üç yılı aştığı için kapasitede anlamlı bir artış da bu süre zarfında beklenmiyor. Kim ayrıca neredeyse tüm müşterilerin çok yıllı sözleşme talep ettiğini, şirketin uzun vadede üretiminin yaklaşık üçte ikisini bu tip anlaşmalarla bağlamayı hedeflediğini belirtti. Yani en az beş yıllık, peşin ödemeli, taban fiyat garantili sözleşmeler.

Peki 2026 yılının ilk yarısı bitti, tünelin ucunda ışık göründü mü?

Bellek modülü üreticisi ADATA’nın CEO’su, 2026 2. çeyrek finansal sonuçları açıklarken, üç büyük DRAM üreticisinin (SK Hynix, Micron ve Samsung) 2027 kapasitesinin satıldığını açıkladı; SK Hynix CEO’su da 2027’yi sektörün en kötü kıtlık yılı olarak nitelendirdi. Açıkçası bu açıklamaları okuduktan sonra ben hala bir ışık görmüş değilim.

Ama buraya bir not düşmek gerekiyor: Çinli CXMT, üç oyunculu pazara dördüncü aktör olarak yerleşti. Counterpoint’in 3 Ağustos’ta yayınladığı “AI Demand Reshapes DRAM Rankings in Q2 2026” raporunda 2026 2. çeyrek gelir payları şöyle: Samsung %39, SK Hynix %26, Micron %25, CXMT %7. CXMT’nin yıllık gelir büyümesi %700’ün üzerinde, ancak çeyreklik payı %8’den %7’ye geriledi — büyük üçlünün fiyat kazancı onun hacim büyümesini gölgeledi. Yine de CXMT bugün ağırlıklı olarak HBM değil DDR4/DDR5 commodity DRAM üretiyor. Geleneksel sunucu DRAM’i tarafında hacim ekleyen tek anlamlı yeni kapasite şu anda burada. İhracat kontrolleri ve kurumsal tedarikçi onay süreçleri izin verirse, CXMT orta vadede DDR5 RDIMM baskısını hafifletebilir.

Şimdi dönelim SAP S/4HANA tarafına. Terabytelarca bellek ihtiyacı bulunan, in-memory mimaride çalışan SAP HANA veritabanlarının sunucularının yenileme zamanı geldiğinde beklemediğiniz fiyatlarla karşılaşmanız olası. Henüz bundan etkilenmemiş olsanız da önümüzdeki dönemde SAP S/4HANA sistemlerinizin donanımını yenilemek ya da bulutta kapasite artışı için teklif aldığınızda sürpriz yaşama ihtimaliniz var. Hele bir de canlı sisteme ek olarak kalite, geliştirme ve DR gibi sistemlerin de bellek ihtiyaçlarını BOM’a eklediğinizde maliyete etkisi katlanarak artacak.

Senelerdir kurumsal fiyatlama stratejileri içinde 2 tarafta da bulunan biri olarak net söyleyebileceğim şey şu: İhaleye çıkış zamanınız, sözleşme süresi, pazar dinamikleri ve üreticinin dönemsel hedefi müşterinin göreceği teklifi farklılaştırır. Dolayısıyla RFP detaylarını ve maliyet öngörülerinizi bir satranç oyuncusu gibi farklı perspektiflerden değerlendirerek oluşturmanızda fayda var.

Gelelim bulut tarafına:

OVHcloud kurumsal SAP iş yüklerinin ana adresi değil — ama eski ve yeni fiyatlarını yan yana yayınlayan tek sağlayıcı olduğu için elimizdeki en net gösterge. Hyperscaler’lar aynı bileşenleri aynı üreticilerden alıyor; farkları ise uzun vadeli anlaşmaların sağladığı zaman tamponu.

OVHcloud’un 5 Mart 2026’da yayınladığı ve 1 Nisan’da yürürlüğe giren yeni fiyat listesi manşette %9-11’lik bir artış duyurdu. Tabloları açtığınızda fiyatlandırma mantığının ikiye ayrıldığını görüyorsunuz: sanal makine fiyatları — bellek-optimize edilenler dahil — düz %10 artmış. Bare metal RAM opsiyonlarında ise artış 256 GB’da %50, 1 TB ve üzerinde %145. 3 TB bellekli bir sunucunun toplam aylık fiyatı %120 yükselmiş. Kısaca bellek payı ne kadar yüksekse artış o kadar sert; HANA konfigürasyonları bu eğrinin en dik ucunda. AWS, Azure ve Google Cloud instance fiyatlarında henüz zam açıklamadı; buna karşılık AWS, EC2 Capacity Blocks fiyatlarını 2026’da iki kez (~%15 ve ~%20) artırırken duyuruda gerekçe olarak “arz ve talep dinamiklerini” gösterdi.

Uzun vadede beklentim hepsinin benzer stratejileri izlemesi yönünde. Ama Hyperscaler’ların donanım üreticileri ve SAP gibi büyük müşterilerle devam eden sözleşmeleri kısa-orta vadede fiyatları bağlıyor olmalı. Sonrasında kartlar baştan dağıtılacaktır.

Unutmadan: özel okullarda olduğu gibi, sözleşmesi devam eden müşterilerde fiyatlar öngörülebilir artarken, yeni gelen veya sözleşmesi yenilenecek müşteriler sürprizle karşılaşabilir. OVHcloud’un listesi bunu açıkça gösteriyor; mevcut müşterilerin opsiyon yenilemelerinde artış RAM’de %15, diskte %10 ile sınırlanmış — yeni siparişler ise %145’e varan tam bedeli ödüyor.

Aynı mantık hyperscaler committed-use taahhütleri için de geçerli olacaktır ama henüz öngörü yapamıyoruz, çünkü açıklanmış bir zam yok. RISE sözleşmelerinin bu maliyeti yenilemede nasıl yansıtacağı ise kapalı kutu; çünkü SAP bu ürün için liste fiyatı yayınlamıyor. Sözleşme takviminiz, bu dönemde teknik mimariniz kadar belirleyici olacaktır.

Peki bu tabloda ne yapılabilir — veri katmanlama, sizing disiplini, sözleşme zamanlaması? O da ayrı bir yazının konusu olsun.

Kaynaklar

Bu yazı ilk olarak 5 Ağustos 2026’da LinkedIn’de yayımlandı.